Thiết Kế Nghiên Cứu (Research Design) - Dùng cho Phương pháp Nghiên cứu Định tính, Định lượng và Hỗn hợp 

"Nghiên cứu có ngôn ngữ riêng của nó, và việc hiểu các thuật ngữ then chốt là bước đầu tiên để bước vào thế giới tri thức thực thụ."

Nếu bạn đang lúng túng trước biển dữ liệu hoặc gặp khó khăn khi xây dựng một đề cương nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế thì cuốn sách “Thiết kế nghiên cứu” chính là câu trả lời. 

Được viết bởi John W. Creswell và J. David Creswell - những tên tuổi hàng đầu từ các đại học danh tiếng như Michigan và Carnegie Mellon, đây là tác phẩm luôn giữ vị trí #1 Best Seller trên Amazon trong nhiều năm qua, đồng thời là tài liệu phổ biến bậc nhất và được tìm kiếm nhiều bậc nhất khi muốn tìm hiểu về phương pháp nghiên cứu trong lĩnh vực Khoa học Xã hội.

Cuốn sách trang bị cho bạn khung lý thuyết và thực hành hoàn chỉnh để xây dựng một đề cương nghiên cứu chuyên nghiệp bao gồm:

• Tư duy lựa chọn phương pháp: Phân tích các quan điểm luận làm nền tảng để bạn tự tin lựa chọn phương pháp nghiên cứu phù hợp.
• Quy trình thiết kế chi tiết: Hướng dẫn tỉ mỉ từ cách viết tiêu đề, đánh giá tài liệu (literature review), sử dụng lý thuyết đến việc xem xét các vấn đề đạo đức.
• Bộ kỹ năng viết học thuật chuyên sâu: Làm chủ cách viết phần mở đầu, xác định mục tiêu nghiên cứu, đặt câu hỏi và xây dựng giả thuyết sắc bén.
• Chi tiết hóa các thiết kế phổ biến: Khảo sát, thực nghiệm; nghiên cứu tường thuật, hiện tượng luận, lý thuyết nền, dân tộc học, nghiên cứu trường hợp; và các thiết kế hội tụ, tuần tự.

Đặc biệt, ấn bản thứ 6 này đã cập nhật toàn diện nội dung để nắm bắt những xu hướng nghiên cứu sống động và các tài liệu tham khảo mang tính thời đại. Với các bảng biểu so sánh, danh mục kiểm tra (checklists) và bài tập thực hành được trình bày khoa học  giúp người đọc có thể bắt tay vào viết đề cương ngay lập tức.

Dù bạn là sinh viên, nghiên cứu sinh hay chuyên gia, đây chính là "kim chỉ nam" thiết yếu để kiến tạo nên những công trình nghiên cứu đa chiều, sâu sắc và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của những tạp chí học thuật uy tín toàn cầu.

Mục lục

• Lời giới thiệu | xvii

• Trang web hỗ trợ | xxix

• Lời cảm ơn | xxxi

• Giới thiệu về tác giả | xxxiii

PHẦN I: NHỮNG VẤN ĐỀ SƠ BỘ | 1

CHƯƠNG 1: LỰA CHỌN PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN NGHIÊN CỨU | 3

• Mục tiêu chương | 3

• Giới thiệu các thuật ngữ chính trong Chương 1 | 4

• Ba phương pháp tiếp cận nghiên cứu | 6

• Ba thành phần chính của phương pháp tiếp cận nghiên cứu | 8

  • Thế giới quan triết học | 9

    • Thế giới quan hậu thực chứng | 11

    • Thế giới quan kiến tạo | 14

    • Thế giới quan chuyển đổi | 16

    • Thế giới quan thực dụng | 19

  • Thiết kế nghiên cứu | 21

    • Thiết kế nghiên cứu định lượng | 22

    • Thiết kế nghiên cứu định tính | 24

    • Thiết kế nghiên cứu hỗn hợp | 26

  • Phương pháp nghiên cứu | 30

• Kết nối các thế giới quan, thiết kế nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu | 31

• Tiêu chí lựa chọn phương pháp nghiên cứu | 35

  • Vấn đề và câu hỏi nghiên cứu | 35

  • Kinh nghiệm cá nhân của nhà nghiên cứu | 37

  • Đối tượng độc giả | 38

• Tóm tắt | 38

• Các thuật ngữ chính | 39

• Bài tập thực hành | 40

• Tài liệu đọc thêm | 40

CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU | 45

• Mục tiêu chương | 45

• Giới thiệu | 45

• Chủ đề nghiên cứu | 46

  • Phác thảo tiêu đề | 46

  • Thế nào là chủ đề nghiên cứu thiết thực? | 48

• Mục đích và cấu trúc của phần tổng quan tài liệu | 51

  • Mục đích của phần tổng quan tài liệu | 51

  • Cấu trúc của phần tổng quan tài liệu | 52

    • Cấu trúc chung | 52

    • Cấu trúc tổng quan tài liệu trong nghiên cứu định tính | 53

    • Cấu trúc tổng quan tài liệu trong nghiên cứu định lượng | 56

    • Cấu trúc tổng quan tài liệu trong nghiên cứu hỗn hợp | 58

• Các bước tiến hành tổng quan tài liệu | 59

• Tìm kiếm tài liệu | 61

  • Các cơ sở dữ liệu trên máy tính | 62

  • Các loại tài liệu | 65

    • Thứ tự ưu tiên của tài liệu | 65

    • Đánh giá chất lượng tổng thể của tài liệu | 67

  • Tóm tắt tài liệu | 68

    • Các thành phần của một bản tóm tắt | 68

    • Tóm tắt lý thuyết, khái niệm và phương pháp luận | 69

    • ▶ Ví dụ 2.1: Các thành phần cần tóm tắt về phương pháp luận của một bài báo khoa học | 69

  • Sơ đồ tài liệu | 70

• Sử dụng sổ tay hướng dẫn trích dẫn/định dạng | 75

• Định nghĩa các thuật ngữ | 78

  • Hướng dẫn chung | 79

  • Các thuật ngữ đặc biệt | 81

  • ▶ Ví dụ 2.2: Định nghĩa các thuật ngữ trong luận án | 82

• Tóm tắt | 84

• Các thuật ngữ chính | 85

• Bài tập thực hành | 85

• Tài liệu đọc thêm | 86

CHƯƠNG 3: VIỆC SỬ DỤNG LÝ THUYẾT NỀN | 89

• Mục tiêu chương | 89

• Giới thiệu | 89

• Sự đa dạng trong việc sử dụng lý thuyết nền | 90

• Sử dụng lý thuyết nền trong nghiên cứu định lượng | 92

  • Định nghĩa lý thuyết nền trong nghiên cứu định lượng | 92

  • Biến nghiên cứu trong phương pháp định lượng | 95

  • Kiểm định các khẳng định nhân quả trong nghiên cứu định lượng | 98

  • Trình bày lý thuyết nghiên cứu trong nghiên cứu định lượng | 100

  • Vị trí lý thuyết nền trong nghiên cứu định lượng | 104

  • Trình bày lý thuyết nền trong nghiên cứu định lượng | 106

  • ▶ Ví dụ 3.1: Đoạn trình bày lý thuyết nền trong nghiên cứu định lượng | 108

• Sử dụng lý thuyết nền trong nghiên cứu định tính | 112

  • Sự đa dạng trong việc sử dụng lý thuyết nền trong nghiên cứu định tính | 112

  • Vị trí của lý thuyết nền trong nghiên cứu định tính | 117

  • ▶ Ví dụ 3.2: Trình bày lý thuyết nền ở phần đầu của nghiên cứu định tính | 118

  • ▶ Ví dụ 3.3: Trình bày lý thuyết nền ở phần cuối của nghiên cứu định tính | 119

• Sử dụng lý thuyết nền trong phương pháp hỗn hợp | 120

  • Các loại lý thuyết nền trong phương pháp hỗn hợp | 120

  • Tầm quan trọng của lý thuyết nền trong phương pháp hỗn hợp | 124

  • Phân biệt giữa lý thuyết nền và thế giới quan | 125

  • Nghiên cứu hỗn hợp dựa trên lý thuyết | 126

  • Lý thuyết nền định hướng những gì? | 126

  • ▶ Ví dụ 3.4: Lý thuyết chuyên ngành trong nghiên cứu hỗn hợp | 128

• Tóm tắt | 129

• Các thuật ngữ chính | 130

• Bài tập thực hành | 131

• Tài liệu đọc thêm | 132

CHƯƠNG 4: CHIẾN LƯỢC VIẾT VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ ĐẠO ĐỨC | 135

• Mục tiêu chương | 135

• Giới thiệu | 135

• Viết đề cương nghiên cứu | 136

  • Các nội dung chính cần trình bày trong đề cương nghiên cứu | 136

  • Đề cương nghiên cứu định tính | 137

    • ▶ Ví dụ 4.1: Cấu trúc đề cương nghiên cứu định tính theo hướng kiến tạo hoặc diễn giải | 138

    • ▶ Ví dụ 4.2: Cấu trúc đề cương nghiên cứu định tính theo định hướng nghiên cứu có sự tham gia hoặc khung lý thuyết công bằng xã hội | 139

  • Đề cương nghiên cứu định lượng | 140

  • Đề cương nghiên cứu phương pháp hỗn hợp | 141

    • ▶ Ví dụ 4.3: Cấu trúc đề cương nghiên cứu định lượng | 141

    • ▶ Ví dụ 4.4: Cấu trúc đề cương nghiên cứu hỗn hợp | 142

  • Thiết kế các phần trong đề cương nghiên cứu | 143

• Chiến lược viết | 145

  • Quy trình viết | 145

  • Thói quen viết | 146

  • Rèn luyện cách viết rõ ràng và súc tích | 148

  • Tính mạch lạc | 151

  • Giọng văn, thì và "phần dư thừa" | 154

• Các vấn đề đạo đức học thuật | 157

  • Trước khi bắt đầu nghiên cứu | 162

  • Giai đoạn bắt đầu nghiên cứu | 166

  • Thu thập dữ liệu | 167

  • Phân tích dữ liệu | 170

  • Báo cáo, chia sẻ và lưu trữ dữ liệu | 171

• Tóm tắt | 174

• Các thuật ngữ chính | 174

• Bài tập thực hành | 175

• Tài liệu đọc thêm | 176

PHẦN II: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU | 179

CHƯƠNG 5: PHẦN GIỚI THIỆU | 181

• Mục tiêu chương | 181

• Giới thiệu | 181

• Tầm quan trọng của phần giới thiệu | 182

• Phần tóm tắt của bài nghiên cứu | 184

• Phần giới thiệu trong nghiên cứu định tính, định lượng và hỗn hợp | 186

• Mô hình cho phần giới thiệu | 189

• Minh họa cho phần giới thiệu | 190

  • Vấn đề nghiên cứu | 190

  • Tổng quan tài liệu cung cấp căn cứ cho việc xác định vấn đề nghiên cứu | 195

  • Những khoảng trống trong bằng chứng của các nghiên cứu đã có | 198

    • ▶ Ví dụ 5.1: Những thiếu sót trong tài liệu hiện hữu giúp giải thích sự cần thiết của nghiên cứu | 200

    • ▶ Ví dụ 5.2: Những thiếu sót trong tài liệu do có ít nghiên cứu | 200

  • Tầm quan trọng của vấn đề nghiên cứu đối với các đối tượng liên quan | 201

    • ▶ Ví dụ 5.3: Tầm quan trọng của nghiên cứu được trình bày trong phần mở đầu của một nghiên cứu định lượng | 202

• Tóm tắt | 203

• Các thuật ngữ chính | 204

• Bài tập thực hành | 204

• Tài liệu đọc thêm | 205

CHƯƠNG 6: XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU | 207

• Mục tiêu chương | 207

• Giới thiệu | 207

• Ý nghĩa của tuyên bố mục tiêu nghiên cứu | 208

• Xác định mục tiêu trong nghiên cứu định tính | 210

  • ▶ Ví dụ 6.1: Tuyên bố mục tiêu trong nghiên cứu hiện tượng học | 214

  • ▶ Ví dụ 6.2: Tuyên bố mục tiêu trong nghiên cứu trường hợp định tính | 216

  • ▶ Ví dụ 6.3: Tuyên bố mục tiêu trong nghiên cứu tường thuật | 217

  • ▶ Ví dụ 6.4: Tuyên bố mục tiêu trong nghiên cứu theo lý thuyết đặt cơ sở trên dữ liệu thực địa | 219

• Xác định mục tiêu trong nghiên cứu định lượng | 220

  • ▶ Ví dụ 6.5: Tuyên bố mục tiêu trong nghiên cứu sử dụng thiết kế khảo sát | 223

  • ▶ Ví dụ 6.6: Tuyên bố mục tiêu trong luận án sử dụng thiết kế khảo sát | 224

  • ▶ Ví dụ 6.7: Tuyên bố mục tiêu trong nghiên cứu sử dụng thiết kế thử nghiệm | 225

• Xác định mục tiêu trong nghiên cứu hỗn hợp | 227

  • ▶ Ví dụ 6.8: Tuyên bố mục tiêu nghiên cứu sử dụng thiết kế hội tụ | 232

  • ▶ Ví dụ 6.9: Tuyên bố mục tiêu nghiên cứu sử dụng thiết kế tuần tự giải thích | 233

  • ▶ Ví dụ 6.10: Tuyên bố mục tiêu nghiên cứu sử dụng thiết kế tuần tự khám phá | 235

• Tóm tắt | 236

• Các thuật ngữ chính | 237

• Bài tập thực hành | 238

• Tài liệu đọc thêm | 238

CHƯƠNG 7: CÂU HỎI NGHIÊN CỨU VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU | 241

• Mục tiêu chương | 241

• Giới thiệu | 241

• Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu định lượng | 242

  • ▶ Ví dụ 7.1: Cấu trúc cho câu hỏi nghiên cứu định lượng mô tả | 244

  • ▶ Ví dụ 7.2: Cấu trúc cho câu hỏi nghiên cứu định lượng định hướng mối quan hệ và giả thuyết có định hướng | 245

  • ▶ Ví dụ 7.3: Ví dụ về các giả thuyết định lượng có định hướng | 245

• Câu hỏi nghiên cứu định tính | 246

  • ▶ Ví dụ 7.4: Các câu hỏi trọng tâm trong nghiên cứu khảo tả dân tộc học | 250

  • ▶ Ví dụ 7.5: Câu hỏi trọng tâm trong nghiên cứu trường hợp | 250

  • ▶ Ví dụ 7.6: Câu hỏi phụ | 251

• Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu trong phương pháp hỗn hợp | 252

  • ▶ Ví dụ 7.7: Tuyên bố mục tiêu nghiên cứu theo phương pháp hỗn hợp | 255

  • ▶ Ví dụ 7.8: Câu hỏi nghiên cứu trong phương pháp hỗn hợp | 257

• Tóm tắt | 258

• Các thuật ngữ chính | 259

• Bài tập thực hành | 260

• Tài liệu đọc thêm | 260

CHƯƠNG 8: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG | 265

• Mục tiêu chương | 265

• Giới thiệu | 265

• Xem xét sử dụng phương pháp định lượng trong bối cảnh nghiên cứu | 266

• Thiết kế nghiên cứu định lượng | 267

• Các thành phần của kế hoạch thiết kế nghiên cứu khảo sát | 269

• Thiết kế khảo sát | 272

  • Mục đích | 272

  • Lý do lựa chọn thiết kế khảo sát | 272

  • Loại thiết kế khảo sát | 272

  • Xác định rõ hình thức thu thập dữ liệu | 273

  • Tổng thể và mẫu nghiên cứu | 273

    • Tổng thể | 274

    • Thiết kế lấy mẫu | 274

    • Loại hình mẫu nghiên cứu | 274

    • Phân tầng tổng thể | 275

    • Xác định kích thước mẫu | 275

    • Phân tích công suất (power analysis) | 276

  • Công cụ đo lường | 276

    • Các công cụ khảo sát được sử dụng để thu thập dữ liệu | 277

    • Công cụ và thang đo | 277

    • Độ giá trị của điểm số từ công cụ đo | 278

    • Độ tin cậy của điểm số trên công cụ | 278

    • Độ tin cậy giữa các đánh giá viên | 279

    • Tập hợp các câu hỏi/ mệnh đề | 280

    • Nội dung của một công cụ khảo sát | 280

    • Khảo sát sơ bộ | 280

    • Tiến hành khảo sát | 281

  • Các biến trong nghiên cứu | 281

  • Phân tích dữ liệu | 283

  • Đăng ký trước kế hoạch nghiên cứu | 287

  • Phân tích kết quả và viết phần bàn luận kết quả | 288

    • Báo cáo kết quả | 288

    • Kiểm định thống kê trong thiết kế khảo sát | 289

    • Bằng chứng thực tiễn | 292

    • So sánh với kết quả của các nghiên cứu trước | 293

• Các thành phần của kế hoạch cho thiết kế thử nghiệm | 294

  • Người tham gia | 296

    • Lựa chọn người tham gia | 296

    • Phân bổ ngẫu nhiên | 296

    • Phân tích công suất để xác định cỡ mẫu | 298

    • Tuyên bố thiết kế chính thức | 298

  • Biến nghiên cứu | 298

    • Biến độc lập | 298

    • Kiểm tra sự can thiệp | 299

    • Biến phụ thuộc | 300

    • Các biến khác | 300

  • Công cụ và tài liệu | 300

    • Tài liệu | 301

    • Câu chuyện ngụy trang | 301

  • Quy trình thử nghiệm | 301

    • Loại thiết kế thử nghiệm | 302

    • ▶ Ví dụ 8.1: Các thiết kế tiền thử nghiệm | 304

    • ▶ Ví dụ 8.2: Các thiết kế bán thực nghiệm | 305

    • ▶ Ví dụ 8.3: Các thiết kế thực nghiệm thật | 306

    • ▶ Ví dụ 8.4: Các thiết kế đơn phân tử | 307

  • Các rủi ro về tính hợp lệ | 308

    • Tính hợp lệ nội tại | 308

    • Tính hợp lệ bên ngoài | 311

  • Quy trình | 314

  • Phân tích dữ liệu | 315

    • Báo cáo thống kê mô tả | 315

    • Phân tích sơ bộ | 316

    • Kiểm định thống kê | 316

    • Thiết kế nhân tố | 316

    • Thiết kế đơn đối tượng | 316

  • Đăng ký trước kế hoạch nghiên cứu | 317

  • Giải thích kết quả và viết phần thảo luận | 317

    • ▶ Ví dụ 8.5: Kế hoạch phương pháp thử nghiệm | 318

• Tóm tắt | 320

• Các thuật ngữ chính | 321

• Bài tập thực hành | 322

• Tài liệu đọc thêm | 323

CHƯƠNG 9: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH | 327

• Mục tiêu chương | 327

• Giới thiệu | 327

• Xem xét sử dụng nghiên cứu định tính trong bối cảnh nghiên cứu | 330

  • Ý nghĩa từ người được nghiên cứu (người tham gia) | 331

  • Bối cảnh tự nhiên | 331

  • Nhà nghiên cứu giữ vai trò trọng yếu trong nghiên cứu | 331

  • Nguồn dữ liệu đa dạng | 332

  • Phân tích dữ liệu theo quy nạp và diễn dịch | 332

  • Thiết kế phát sinh trong quá trình nghiên cứu | 332

  • Sự phản tư | 333

  • Vai trò của nhà nghiên cứu | 334

  • Phân tích đa chiều | 335

• Cách tiếp cận hoặc thiết kế nghiên cứu | 335

  • Phương pháp mô tả | 336

  • Các khung phân tích | 337

• Quy trình thu thập dữ liệu | 339

  • Lấy mẫu và kêu gọi người tham gia | 340

  • Sự chấp thuận | 341

  • Các loại dữ liệu thu thập | 342

  • Các vấn đề đạo đức | 349

  • Quy trình ghi nhận dữ liệu | 349

    • Bản hướng dẫn/giao thức quan sát | 349

    • Giao thức phỏng vấn | 350

• Quy trình phân tích dữ liệu | 354

  • Các quy trình diễn ra đồng thời | 355

  • Sàng lọc dữ liệu | 355

  • Sử dụng phần mềm máy tính hỗ trợ nghiên cứu định tính | 356

  • Các bước trong quy trình phân tích | 357

    • Bước 1. Tổ chức và chuẩn bị dữ liệu phân tích | 357

    • Bước 2. Đọc qua toàn bộ dữ liệu | 357

    • Bước 3. Mã hóa dữ liệu | 358

    • Bước 4. Xác định các chủ đề | 358

    • Bước 5. Phát triển mạch truyện kết nối các chủ đề | 359

    • Bước 6. Phân tích sâu dữ liệu bằng cách sử dụng khung phân tích | 360

    • Bước 7. Trình bày và diễn giải dữ liệu | 360

  • Mã hóa dữ liệu | 361

    • Mã hóa dự kiến | 362

    • Mã hóa phát hiện bất ngờ | 362

    • Mã hóa những ý nghĩa bất thường hoặc hàm ý khái niệm | 363

    • Mã hóa tiên lượng | 363

    • Mã hóa bằng hình ảnh trực quan | 364

• Diễn giải | 365

• Tính hợp lệ và độ tin cậy | 366

  • Xác định tính hợp lệ của kết quả định tính | 367

  • Các chiến lược xác thực tính hợp lệ | 367

  • Các chiến lược đánh giá độ tin cậy | 370

  • Thống nhất giữa các mã hóa viên | 371

  • Khái quát hóa định tính | 371

• Viết báo cáo định tính | 372

  • Kỹ thuật viết | 373

• Ví dụ về mô tả phương pháp định tính | 374

  • Hệ hình phương pháp nghiên cứu định tính | 374

  • Thiết kế nghiên cứu khảo tả dân tộc học | 376