Phép Thờ Cúng Của Người An Nam (Bìa Cứng) Gustave Dumoutier

PHÉP THỜ CÚNG CỦA NGƯỜI AN NAM, vốn được đăng trên Revue Indochinoise (Tạp chí Đông Dương) năm 1906, là khảo cứu đáng chú ý của Dumoutier về các phép tắc thờ cúng đa dạng của người An Nam đầu thế kỷ XX. Sách được chia làm ba phần, với phần đầu nói về các phép thờ cúng chính thống và những lễ tiết thường kỳ được triều đình và người dân thực hiện như thờ cúng Khổng tử, chư vị Thần Văn, tế Thiên Địa - Nam Giao, tế Thần Nông, tế Xuân, hay các ngày lễ như Tết ta, Rằm tháng Giêng, Ba tháng Ba, Năm tháng Năm, Rằm tháng Tám (Trung thu).

Phần hai khảo tả việc thờ cúng các vị Phật và Bồ Tát trong Phật giáo như Mục Liên, Di Lặc, Văn Thù và Phổ Hiền, Địa Tạng, Quan Âm, chư vị Kim Cương; cùng các vị tiên thánh của Đạo giáo như Ngọc Hoàng, Nam Tào và Bắc Đẩu, Văn Xương, Tử Vi, Huyền Đàn, chư vị dương niên chi thần, Quan Đế, Thổ địa Long thần, ông Công và ông Táo...

Phần ba đề cập phép thờ cúng chư thần như Trấn Vũ, Đông Thiên vương, An Dương vương, Trưng Trắc và Trưng Nhị, Cao Biền, Bố Cái Đại vương, Chiêu Ứng Đại vương. Hay phép thờ chư vị thành hoàng làng, các vị tổ nghề như Tổ nghề kim hoàn ở Bắc kỳ, Tổ nghề tố tụng, Tổ nghề y, Tổ nghề đúc đồng, Tổ nghề thêu và nghề làm lọng, Tổ nghề khảm, Tổ nghề gốm, Tổ nghề sơn, Tổ nghề thuộc da và đóng giày, Tổ nghề in, Tổ nghề đánh cờ...

Qua đó người đọc thấy được quá trình du nhập và bản địa hóa của Phật giáo và Đạo giáo ở Việt Nam, thấy được sự hòa trộn niềm tin của các tôn giáo vào tín ngưỡng bản địa thờ cúng tổ tiên. Mọi nghi lễ và tượng pháp trong phép thờ cúng của người An Nam không chỉ thể hiện lòng tôn kính mà còn mang ý nghĩa cầu an, giải thoát và hướng thiện của con người. Đây là tập tài liệu giá trị đối với người đọc, giúp bổ khuyết những thiếu sót trong hiểu biết về văn hóa và tín ngưỡng của người Việt.

Thông tin tác giả Gustave Dumoutier

Gustave Dumoutier (1850-1904) là một trong những học giả am tường nhất về xứ Đông Dương, một người cộng sự đáng kính của Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp với những khảo cứu nổi trội về khảo cổ học, địa lý học lịch sử, dân tộc học và truyền thống dân gian. Sinh ngày 3 tháng Sáu năm 1850 tại Courpalay, Pháp, ông từng học tại Hội Khảo cổ vùng Seine-et-Marne. Năm 1886, sau khi tham gia khóa học Việt ngữ và Hán ngữ tại Học viện Quốc gia về Ngôn ngữ và Văn minh Đông phương, Dumoutier sang Đông Dương làm phiên dịch cho Paul Bert khi ấy là Tổng Trú sứ Bắc và Trung kỳ.

Trong mảng khảo cứu về Bắc kỳ, Dumoutier được xem là nhân vật tiên phong và ghi dấu ấn bằng nhiều khảo cứu có giá trị trên các phương diện như quan hệ thương mại cổ giữa Đông Dương với Nhật, về chùa chiền ở Hà Nội, về Trấn Vũ quán, về thành Cổ Loa, về thành nhà Mạc, về Phố Khách ở Hưng Yên, về những truyền thuyết lịch sử liên quan đến xứ Bắc kỳ, về bản đồ hải cảng An Nam thế kỷ XV, về phù thuật và bói toán, về biểu tượng và khí cụ thờ cúng...