Kim Vân Kiều - Với Tranh Kiều Chưa Từng Công Bố Của Nguyễn Tư Nghiêm (Nguyễn Du)

“Trời còn để có hôm nay,
Tan sương đầu ngõ, vén mây giữa trời;
Hoa tàn mà lại thêm tươi,
Trăng già mà lại hơn mười rằm xưa.”

Đoạn nàng Kiều tái hợp chàng Kim này, năm 2015, từng được Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden, khi ấy còn là Phó Tổng thống, đọc và dùng như một sứ điệp ngoại giao khi đãi quốc yến phái đoàn Việt Nam. Nếu cuộc đời truân chuyên của nàng Kiều đã trở thành ngôn ngữ của hòa giải và kết nối văn hóa theo cách lạ lùng như vậy, thì cũng kỳ lạ chẳng kém việc chuyện tình của Kim, của Vân, của Kiều, vốn dĩ xảy ra ở tận đẩu tận đâu, vẫn không ngừng khuyến khích chiêm nghiệm và sáng tạo, rồi trở thành tiếng lòng dân tộc.

Lần đầu tiên Kim Vân Kiều do học giả Nguyễn Văn Vĩnh dịch và chú giải cẩn thận ra quốc ngữ, kèm minh họa Kiều theo bản in năm 1923, cùng bộ tranh Kiều chưa từng công bố của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm, đã đồng thời xuất hiện trong ấn bản Kim Vân Kiều năm 2025 của Nhã Nam để kỷ niệm 260 năm ngày sinh và 205 năm ngày mất đại thi hào Nguyễn Du (1765-1820).

Một kiệt tác văn chương, một di sản quốc ngữ, một thành tựu hội họa, tất cả, tạo nên một không gian thẩm mỹ, xứng đáng được chào đón và thưởng lãm.

---

“Đọc bản Kim Vân Kiều này của Nguyễn Văn Vĩnh, bạn đọc tiếp cận với bản Kiều quốc ngữ sớm nhất ở miền Bắc Việt Nam đầu thế kỷ XIX, mà ông đã phiên âm và biên soạn trong 17 năm trời […] Văn bản cũng cung cấp những chú thích sáng rõ, uyên bác, dễ hiểu mà không nhằm khoe vốn hiểu biết văn cổ. Văn bản cũng cho biết một phần nhỏ mà không nhỏ trong sự nghiệp trước tác đồ sộ của học giả Nguyễn Văn Vĩnh ở buổi giao thời.” - GS.TS. Trần Đình Sử

Thông tin tác giả Nguyễn Du

Nguyễn Du Tên chữ là Tố Như, tên hiệu là Thanh Hiên, sinh ngày mùng 3 tháng 1 năm 1766, tức ngày 23 tháng 11 năm Ất Dậu, tại phường Bích Câu – Thăng Long, nay là Thủ đô Hà Nội. Nguyễn Du xuất thân trong một gia đình quý tộc, nhiều đời làm quan to dưới triều vua Lê, chúa Trịnh. Đó là một gia đình có truyền thống yêu chuộng văn chương và nghệ thuật. Cha Nguyễn Du là Hoàng giáp Nguyễn Nghiễm (1708-1776) quê xã Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, làm quan đến chức Tham tụng (Tể tướng) dưới triều Lê. Mẹ ông là bà Trần Thị Tần quê ở Kinh Bắc, Bắc Ninh.

Trong suốt sự nghiệp sáng tác, Nguyễn Du để lại cho hậu thế nhiều tác phẩm văn chương cả chữ Hán và chữ Nôm vô cùng giá trị.